Internal Audit คืออะไร? ทำไมองค์กรที่ทำ ISO ต้องให้ความสำคัญ

Internal Audit หรือ “การตรวจติดตามภายใน” คือกระบวนการสำคัญของระบบบริหารคุณภาพ เช่น ISO 9001, ISO 14001 และ ISO 45001 ที่ใช้เพื่อตรวจสอบว่าองค์กรดำเนินงานเป็นไปตามข้อกำหนดที่กำหนดไว้หรือไม่

การทำ Internal Audit ไม่ใช่แค่ “การจับผิด” แต่คือเครื่องมือในการ พัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement)

Internal Audit คืออะไร

Internal Audit คือการตรวจสอบภายในองค์กร โดยผู้ตรวจ (Internal Auditor) จะประเมินว่า:

• ระบบที่วางไว้ “ทำจริงหรือไม่”

• การทำงาน “สอดคล้องกับข้อกำหนด ISO หรือไม่”

• มี “ความเสี่ยงหรือจุดอ่อน” ตรงไหน

ผลลัพธ์จะถูกนำไปใช้เพื่อปรับปรุงระบบให้ดีขึ้น

ประเภทของการตรวจสอบภายใน

1. การตรวจสอบการดำเนินงาน

▪️เป็นการตรวจสอบเพื่อประเมินระบบการควบคุมภายในและประเมินคุณภาพของการดำเนินงานของหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้องค์กรมีความมั่นใจว่าแต่ละหน่วยงานมีระบบควบคุมภายในที่ดี และปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ

2. การตรวจสอบผลการปฏิบัติงาน

▪️เป็นการตรวจสอบผลการดำเนินงานตามแผนงาน ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายหรือหลักการที่กำหนด การตรวจสอบเน้นถึงประสิทธิภาพ ประสิทธิผลและความคุ้มค่า ซึ่งวัดจากตัวชี้วัดที่เหมาะสม

ความมีประสิทธิภาพของกิจกรรมการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายในขององค์กรประกอบด้วย

2.1 ความมีประสิทธิภาพ = มีการจัดระบบงานให้มั่นใจได้ว่าการใช้ทรัพยากรสำหรับแต่ละกิจกรรมสามารถ สร้างผลประโยชน์ให้กับองค์กรได้อย่างคุ้มค่า

2.2 ความมีประสิทธิผล = การจัดระบบงาน และวิธีการปฏิบัติงาน ให้ผลการดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมายขององค์กร

2.3 ความคุ้มค่า = มีการใช้จ่ายเงินอย่างรอบคอบ ระมัดระวัง ส่งผลให้องค์กรสามารถประหยัดต้นทุนได้มากขึ้น โดยยังได้รับผลผลิตตามเป้าหมายที่ตั้งไว้

3. การตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎระเบียบ

▪️เป็นการตรวจสอบการปฏิบัติงานต่างๆ ขององค์กรว่าเป็นไปตามนโยบาย กฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง มติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องที่กำหนดทั้งจากภายนอกและภายในองค์กร

4. การตรวจสอบทางการเงิน

▪️เป็นการตรวจสอบความถูกต้องเชื่อถือได้ของข้อมูลและตัวเลขทางการเงิน การบัญชีและรายงานทางการเงิน โดยครอบคลุมถึงการดูแลป้องกันทรัพย์สิน และประเมินการควบคุมภายในของระบบต่างๆ ว่าเพียงพอในการป้องกันการรั่วไหล สูญหาย ของทรัพย์สินต่างๆได้

5. การตรวจสอบสารสนเทศ

▪️เป็นการพิสูจน์ความถูกต้องและเชื่อถือได้ของระบบงานและข้อมูลที่ได้จากการ ประมวลผลด้วยคอมพิวเตอร์ รวมทั้ง ระบบการเข้าถึงข้อมูลในการปรับปรุงแก้ไขและรักษาความปลอดภัยของข้อมูล

6. การบริการให้ความเห็นทางวิชาชีพในเรื่องต่างๆ

▪️การตรวจสอบในกรณีที่ได้รับมอบหมายจากฝ่ายบริหาร หรือกรณีที่มีการทุจริต ผิดกฎหมาย หรือ ประพฤติผิดมิชอบเกิดขึ้น ซึ่งผู้ตรวจสอบภายในจะดำเนินการตรวจสอบเพื่อค้นหาสาเหตุ ข้อเท็จจริง และแนวทางการแก้ไข หรือ เสนอแนะมาตรการป้องกัน

อำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ตรวจสอบภายใน

งานตรวจสอบภายในเป็นลักษณะงานสนับสนุน ผู้รับผิดชอบในการปฏิบัติหน้าที่งานตรวจสอบ จึงไม่ควรมีอำนาจสั่งการหรือมีอำนาจบริหารงานในสายงานที่ตรวจสอบ และต้องมีความเป็นอิสระใน กิจกรรมที่ตนตรวจสอบ

ขั้นตอนการทำ Internal Audit

1. การวางแผน (Audit Planning)

กำหนด:

• ขอบเขต (Scope)

• เกณฑ์การตรวจ (Criteria)

• แผนการตรวจ (Audit Plan)

2. การดำเนินการตรวจ (Audit Execution)

• สัมภาษณ์พนักงาน

• ตรวจเอกสาร

• สังเกตการทำงานจริง

3. การรายงานผล (Audit Report)

ผลการตรวจแบ่งเป็น:

• Conformity (สอดคล้อง)

• Nonconformity (NC) (ไม่สอดคล้อง)

• Observation (ข้อสังเกต)

4. การติดตามผล (Follow-up)

• แก้ไข NC

• ป้องกันการเกิดซ้ำ (Corrective Action)

Internal Audit ต่างจาก External Audit อย่างไร

หัวข้อ	Internal Audit	External Audit
ผู้ตรวจ	คนในองค์กร	หน่วยงานภายนอก
วัตถุประสงค์	ปรับปรุงระบบ	รับรองมาตรฐาน
ความถี่	ตามแผนองค์กร	ปีละครั้ง

ทำไม Internal Audit ถึงสำคัญ

• ลดความเสี่ยงในองค์กร

• เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน

• สร้างความมั่นใจก่อน Audit จริง

• ช่วยให้ผ่านการรับรอง ISO ได้ง่ายขึ้น

สรุป

Internal Audit เป็นหัวใจของระบบ ISO ที่ช่วยให้องค์กร:

• มองเห็นปัญหาได้ก่อน

• ปรับปรุงได้ทันเวลา

• และผ่านการรับรองได้อย่างมั่นใจ